گروه درسی روانشناسی اسلامشهر

تاریخچه :

ویلیام گلاس در 1925 در اوهایو متولد شد . ابتدا در سطح کارشناسی مهندسی شیمی ، سپس کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی تحصیل نمود و نهایتاً در رشته روانپزشکی اخذ نمود . در سال 1975 در محل نگهداری دختران نوجوان بزهکار سرپرستی روانپزشکان را به عهده گرفت او در این مکان برنامه های خود را اجرا کرد که شامل : مسئولیت دادن به دختران در مورد شرایط و وضعیت زندگی شان بود . روش کار وی این بود که قبل از بروز رفتار غیر قابل قبول از دختران پیامد ها و عواقب آنها را برایشان شرح می داد . عذر و بهانه پذیرفته نمی شد و تنبیه نیز در این برنامه حذف گردید که موثر واقع شد چراکه احساس مسئولیت بیشتری می کردند و تکرار کارهای غیر قابل قبول 20 درصد کاهش یافت .

گلاسه اصول اولیه واقعیت درمانی را در کتاب سلامت روانی یا بیماری روانی منتشر کرد که بعدها نام این کتاب را واقعیت درمانی نهاد . موسسه واقعیت درمانی را نیز در سال 1965 تاسیس کرد که به ترتیب درمانگران می پرداخت و به تدریج از وی در مدارس نیز دعوت به عمل می آمد و بر اساس تجربیات وی در مدارس کتاب مدارس بدون شکست را نوشت .

نظریه شخصیت :

نظریه ها و عقاید فلسفی اصلی واقعیت درمانی آن است که آدمی نهایتاً خود تعیین ساز (‌خود مختار ) است . ضمناً گفته کی شود که : (1) هرچند ممکن است فشارهای روانی درونی و برونی با عملکرد هیجانی فعلی مراجع رابطه مستقیم داشته باشد . اما در طولانی مدت ،‌مددجو خود پیرو و مسئول است ،‌(2) هر چه را مدد جو انجام می دهد ،‌ در جهت ارضای نیازهای اساسی خود در زمینه بقا ، تعلق ،‌ قدرت ،‌شوخی ،‌ سرگرمی ، آزادی و در نهایت برای کنترل زندگی خویش می باشد . گلاس بر اهمیت سن شروع مدرسه ( 10 – 5 سالگی ) تاکید میکند معلمین باید با دانش آموزان درگیر شوند و آموزش را گونه ای برنامه ریزی کنند که دانش آموزان تجربیات موفقی در مدرسه به دست آورند . معلمان با ایجاد فضا برای کسب تجربیات مثبت توسط دانش آموزان به آنان در کسب هویت موفق کمک می کند. بدین ترتیب کاستی های تربیت خانواده نیز در دستیابی به هویت موفق تا حدودی جبران می شود .    

واژهای کلیدی نظریه واقعیت درمانی

* ارزش به خود : یعنی افراد رفتار خود را در صورتی که        نباشد  ارزیلبی کنند و کاری در جهت اصلاح آن انجام دهند .

* استقلال : قدرت صرف نظر کردن از حمایتهای محیطی و جایگزینی آن با حمایتهای روانی درونی فرد ،‌در واقع قدرت روانی برای روی پای خود ایستادن .

* تعهد : پس از قضاوت ارزشی مراجع درباره رفتارش و تصمیم به تغییر آن واقعیت درمانگرا از او تعهد می گیرد که برنامه را اجرا کند .

* مسئولیت : یعنی شخص نیازهای خود را ارضا کند و آن را به گونه ای انجام دهد که دیگران را از توانایی برای ارضای نیازهایشان محروم نسازد .

* رفتار کنونی : در واقعیت درمانی گفته می شود که چون رفتار گذشته فرد را نمی توان تغییر داد بنابراین رف تار فعلی او اهمیت دارد . به رفتار فرد بیشتر از هیجانات ،‌ نگرشها و احساساتش اهمیت داده می شود . تاکید بر آن است که کنترل رفتار فرد ساده تر و عملی تر از هیجان ،‌ احساس نگرش است .

*هویت : منظور از هویت شیوه نگریستن به خود به عنوان یک اندازه و در ارتباط با دیگران است . تقریباً همه افراد بیشتر درگیر تلاش برای مورد پذیرش قرار گرفتن هستند . تا درگیر انجام دادن یک کار .

* هویت موفق : یعنی خود را توانا ، لایق و با ارزش دانستن ،‌قدرت تغییر محیط ، نیاز به دوست داشتن و دوست داشته شدن .

* هویت شکست : عدم توانایی در ایجاد رابطه نزدیک و شخصی با دیگران ،‌عدم عملکرد مسئولانه ،‌احساس درماندگی ،‌ ناامیدی و بی ارزشی .

رشد رفتار ناسازگار

شخصیت ناسازگار برابر است با آنچه گلاس ( 1972 ) آن را هویت شکست می نامد . در واقعیت درمانی گفته می شود که به طور کلی ، ناسازگاری ،‌ شخص در طی سالهای اولیه زندگی و هنگامی آغاز می شود که وی نمی تواند نیاز خود را برای تجربه عشق یا احساس ارزشمند بودن ارضا کند یا در این زمینه تلاشی به عمل نمی آورد . ناتوانی فرد برای کسب یا حفظ ارزش خود ،‌فقدان تجربه موفقیت یا نداشتن فرصت برای انجام دادن  چیزی با ارزش حاصل می شود . شخصی که احساس ارزش نمی کند ،‌نمی تواند به شیوه های مناسب به دیگران عشق بورزد یا مورد عشق و علاقه  دیگران  قرار گیرد . به نظر می رسد که تکوین هویت شکست در حدود سالهای چهار یا پنج سالگی صورت می گیرد . سنی که در آن بیشتر بچه ها وارد مدرسه می شوند . قبل از این سن بچه ها خود را موفق می بینند زیرا آنها به طور کلی اجازه دادند که هر کاری را که می توانند انجام دهند . در مدرسه کودک باید آنچه را که دیگران از او می خواهند انجام دهد در غیر این صورت بر چسب شکست خورده بر او زده می شود . گلاسه معتقد است که دیگران – بخصوص والدین و معلمان ممکن است مسئول اولیه شکست کودک باشند  .

فرآیند مشاوره

مشاوره واقعیت درمانی یک فرآیند یادگیری است . مشاور پیرو واقعیت درمانی اساساً یک معلم است . مشاور کاملاً آموزشی عمل می کند و تاکید بر زندگی کنونی مراجع دارد . تاکید سوالها بیشتر بر هدایت مراجع به سوی آگاهی بیشتر از رفتار و قضاوت ارزشی در مورد آن رفتار و سپس طرح ریزی برای داشتن رفتاری مسئولانه است تا از این طریق هویت موفق کسب کند  .

اصول واقعیت درمانی کاربردی

-          شخصاً با مددجو در گیر شدن : درگیری بیشتر انگیزش ، هویت موفقیت ، رفتار مسئولانه و تشویق مددجو برای در پیش گرفتن نوعی زندگی مثبت و سازنده استفاده می کند .

-          تمرکز بر رفتار کنونی و نه بر احساسهای مددجو و نیز تمرکز بر زمان حال نه گذشته .

-          کمک به مددجو برای ارزیابی رفتار خود و ارائه قضاوت ارزشی درباره آن .

-          کمک به مددجو درجهت برنامه ریزی برای داشتن رفتارهای مسئولانه .

-          کمک برای تصمیم گیری و متعهد شدن برای اجرای مراحل عملی به شیوه ای مسئولانه .

-          تسلیم نشدن : حتی در موقعی که مددجو موفق نمی شود تمامی برنامه مورد توافق یا بخشی از آن را به اجرا در آورد درمانگر نباید تسلیم شود .

-          مواجهه سازی : مواجهه ساختن مددجو با عذر و بهانه ها ، توضیحات یا دلیل تراشی ها ، لازمه سوق دادن وی در جهت رفتار مسئول است .

-          حا تعارضات : گلاس می گوید : بیشتر موقعیت هایی که مردم تعارض آور تلقی می کنند در واقع تعارض آور نیست و این نوع تعارض کاذب است .

منابع :

1- ساعتچی ، محمود ( 1379 ) ، نظریه های مشاوره                       ، نشر ویرایش .

2- شیلینگ ، لوئیس ( ترجمه سیده خدیجه آرین ) ، ( 1372 ) ، نشر اطلاعات .

برنامه سالانه گروه‌های‌آموزشی متوسطه ( گروه درسی روانشناشی ) سال‌تحصیلی 87 ـ 86

گروه درسـی :  روانشناسی                                                                             سال‌تحصیلی 87 ـ 86

* واحد فعالیت مانند : برنامه ، دوره ، پروژه ، دانش‌آموز ، نفر ، کالا ، معلم ، ساعت ، آموزشگاه ، جلد ، مگابایت …

** مقدار فعالیت : یک عدد است که حجم فعالیت یا مقدار کل کالا را نشان می‌دهد .

*** زمان‌بندی : می‌تواند به‌صورت یک تاریخ معین ، یک‌بازده زمانی معین ( حداکثر) ، یک تواتر زمانی ( مثل هر ماه ، هر فصل ، هر روز ) و یا یک جدول زمانی و Cpm اجرایی باشد . در مورد آخر باید جدول یا  Cpmضمیمه گردد .